1342691740Untitled-2.jpg

Maskerade, toch leuker dan Halloween


Briels Nieuwsland, 23 november 2012.

Elk jaar gaan Briellenaren op de avond van 5 december verkleed en gemaskerd de straat op. Tegenwoordig voornamelijk met het doel op humoristische wijze bepaalde misstanden in Brielle uit te beelden. Wat is de oorsprong van het feest en hoe lang wordt het al in Brielle gevierd en hoe hebben jullie het beleefd? Deze vragen stelden we aan drie oudere Briellenaren, Arie van der Berg (voorheen van Hotel de Zalm), Connie van Leeuwen-Poldervaart en Wil van Rijsdijk-Postema. Gasten gesprek over Maskerade toen en nu

Arie heeft altijd gehoord dat de Maskerade een traditie is die door vissers is in gang gezet. Brielle was een vissersplaats en op 5 december wilden vissers, na lange tijd op zee, graag thuis zijn. Zij waren zo blij weer thuis te zijn dat zij feest vierden en verkleed over straat gingen. Maar volgens Wil vindt het feest zijn oorsprong in het rondbrengen van cadeautjes op Sinterklaasavond. De dienstmeisjes deden dit en verkleedden zich om niet herkend te worden. Andere bronnen zeggen dat omstreeks 1630 op het eiland Voorne de jongens met zwart gemaakte gezichten de straat op gingen om te proberen de meisjes een kusje te ontstelen. Op sommige Waddeneilanden bestaat deze traditie nog steeds. In Brielle veranderden de zwarte gezichten in maskers en groeide het uit tot een verkleedfeest. Er gingen veel voorbereidingen vooraf aan dit feest, dat “klaeslope” genoemd werd, en het ging begeleid van muziek en vuurwerk.

We hebben ook op google gezocht naar informatie over de Maskerade en kwamen uit op de site van Rens van Adrighem, iemand die veel van Brielle weet en zelf sinds van begin jaren 50 tot 1981 meedeed. Maar hij gaat niet in de achtergrond van de Maskerade.] [Rectificatie: Rens van Adrichem gaat wel degelijk op zijn website uitgebreid in op de achtergrond van de Maskerade; zie hiervoor http://rens.vanadrighem.com/brielse_maskerade/brielse_maskerade.html . Hierin staat echt alles te lezen over hoe de traditie van de Maskerade ooit ontstaan is en hoe het daarna verder ging.]
Oli B. Bommel en Tompoes
Het hoogtepunt van de Maskerade lag in de jaren 50 en 60. Er deden heel veel groepen en individuelen mee. Het was een drukte van belang van het begin van de Voorstraat tot het einde van de Nobelstraat. Connie van Leeuwen deed al mee als meisje van zes jaar samen met haar vriendin. Arie van den Berg moest altijd werken in de zaak van zijn ouders; “Vanaf 7 uur werd het druk in het café. Er werd stevig gedronken en soms liep het uit op een vechtpartij.”
Wil van Rijsdijk- Postema doet al meer dan 40 jaar mee. “Toen wij meededen waren er vaak wel 15 grote groepen. En er was altijd muziek, Libertatis Primitae liep de hele route mee.”

Onze drie gasten waren het over één ding eens, het was “vroeger” wel anders dan nu. Alle deelnemers verzamelden zich op een punt en trokken vanaf 7 uur in optocht door de stad. Het was een feest waarnaar men toeleefde. De meeste deelnemers waren onherkenbaar, maar niet voor iedereen. Een masker was geen must. Er was ook veel meer variatie. Er werden niet alleen misstanden aan de kaak gesteld. Het ging om de uitdaging om met iets origineels en als het kon met iets spectaculairs naar voren te komen. En dat was niet altijd een aanklacht of protest. Connie: “Als meisje gingen wij vaak verkleed als sprookjesfiguren, zo deden mijn vriendin en ik een keer mee als Tompoes en Heer Bommel en mijn zus met haar vriendinnen als haremvrouwen. Er waren ook deelnemers die Farce Majeur naspeelden of als Donald Duck verkleed gingen.” Ook historische voorstellingen werden als thema gebruikt.

Tijdens de Maskerade kon je je uitleven. Het was dé gelegenheid om ‘Helemaal Los’ te gaan. Enkele dagen of zelfs weken tevoren begon je al met de voorbereidingen. “De voorpret was vaak leuker dan het meedoen”, aldus Wil van Rijsdijk.
In die tijd deden ook verenigingen mee, zoals de kaartclub die op een aangeklede vrachtwagen vrolijk kaartend over straat gingen.

Maar ook in die tijd was het aspect van protest al belangrijk.
De deelnemers uitten hun frustraties en of kritiek over alles wat er in het afgelopen jaar gebeurd was, zonder aanzien des persoon. Of het nu om plaatselijke, landelijke of wereldgebeurtenissen ging. Rens van Adrighem schrijft hierover op zijn website: “Er waren geen echte regels, alles was dus eigenlijk geoorloofd. Met vrachtwagens, zelfs opleggers, boerenkarren, bakfietsen, handkarren en krui- of kinderwagens - naar behoefte aangekleed - trok men de binnenstad in. Vooral Voorstraat, Visstraat, Markt en Nobelstraat waren de locaties waar de Maskerade zich afspeelde. Dit alles ving aan rond zeven uur ’s avonds en duurde vaak tot zeker tien- elf uur. Veel herrie, rook en vaak ook vuurwerk waren beslist geen bijzonderheid. Ook het gebruik van geluidsinstallaties waren gebruikelijk en niet te vergeten de alcoholische versnaperingen. Op de route werd dan ook vaak even uitgerust bij horeca gelegenheden.”

Tijdens ons interview passeerden veel namen van Briellenaren de revue. Jos Belzen en Fons Löbker, Chiel Jansen en Bas Pothof waren vaste deelnemers. Ze brachten altijd iets spectaculairs. Zo kwamen ze een keer met een vrachtwagen met Brigitte Bardot erop in de badkuip. Het was een protest was tegen het sluiten van het openbare badhuis op het Oranjeplein. De badkuip gleed van de wagen en Jos Bels die erin lag, verwondde zich ernstig. Fons en Jos die rooms-katholiek waren, kregen van de nonnen Sinterklaas- en pietenpakken en gingen zo verkleed de stad door.
Rie Zaaier deed tijdens de Maskerade in Brielle altijd mee
Een markant persoon die iedereen zich herinnerde was Riet Zaayer. Riet deed elk jaar mee. Wij vonden foto’s van haar als sneeuwprinses en als Ma Flodder. In 1993 ging zij verkleed in een korenblauw majorettepak en blies op een snerpend fluitje. Zij was “miss Maskerade” en deed de organisatie de suggestie aan de hand de traditionele optocht weer te laten begeleiden door een muziekcorps. De toen 67 jarige Riet stelde zich dan beschikbaar als majorette. Zij heeft tot het allerlaatste meegedaan, een jaar voor haar dood met een bord dat het nu de laatste keer was. Al had zij dat al eerder gezegd!

Wanneer de Maskerade veranderd is in een zwijgend protest met borden, kon geen van onze gasten zeggen. Is dat door het VVV ingevoerd die het tot de een paar jaar geleden organiseerde of was het een geleidelijk proces? Een ding staat vast, de Maskerade mag best wat minder stil zijn en eigenlijk hoort muziek er gewoon bij.

Volgende week meer over de Maskerade en vooral wat voor problemen en protesten in de loop der jaren uitgebeeld zijn.

Ga hier naar het artikel dat op de week erna, op 28 november in Briels Nieuwsland verschenen is >>